شەممە, 19 ئاب 2017

ریفراندۆم، فراوانتر لە پرۆسەیەکی سیاسی


د. ڤیان سلێمان
ئەنجام دانی ریفراندۆم بۆ گەلی کوردستان و بزاڤە ڕزگاریخوازەکەی بەدیهێنانی ئامانجی باڵای گەل و خاڵی وەرچەرخانی ستراتیژی بزاڤەکەیە، چونکە دوای مێژویەکی تراژیدی و پڕ هەوراز لە چوارچێوەی بزاڤێکی ئازادیخوازی جەماوەری گشتگیردا، دواجار ئەم گەلە بە رێگای ئاشتیانەو دوور لە توندوتیژی لە پرۆسەیەکی دیموکراسی دا، بڕیار لە چارەنوسی خۆی دەدات.
ریفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان، پرۆسەیەکە پەیوەندی بە سەرجەم دانیشتوانی کوردستان هەیە بەبێ جیاوازی نەتەوەیی و ئاینی و بیرورای سیاسی، چونکە سەرجەم دانیشتوانی کوردستان هاوبەش بوون لەو نەهامەتیانەی، کە لە سایەی ژێردەستەیی و سەربەخۆنەبون بەسەریاندا هاتووە، هەربۆیە ویست و ئیرادەی هاوبەشی کوردستانیان و بەشداری سەرجەم چین و توێژەکان و دەنگدان بەڵێ بۆ سەربەخۆیی، گەرەنتی سەرکەوتنی پرۆسەکەیە.
لەلایەکی دیکەوە نابێت تەنها لە گۆشەنیگای سیاسیانەوە سەیری ریفراندۆمی سەربەخۆیی بکەین، چونکە پرۆسەی ریفراندۆم بۆ وەرچەرخانە لە سەرجەم بوارەکان و، کۆی سیستەمەکانی کۆمەڵگەو پێکهێنەرەکانی لە فۆرمێکی نوێدا بونیاد دەنێتەوە، لەم چوارچێوەیەدا پێویستە هەموو چین و توێژەکان سەرەتا بۆ بەرژەوەندی گشتی و دواتریش بە جیهانبینی و تێروانینی خۆیانەوە کاریگەری بخەنەسەر بەرەوپێشبردن و ئاراستەکردنی پرۆسەکە.
ئەمەش لەبەرئەوەی مەبەست لە ریفراندۆم دامەزراندنی قەوارەیەکی نوێیە، جا بۆ ئەوەی ئەو قەوارەیە بە بناغەیەکی مەدەنیانەو پێشکەوتوخوازانە بێتە بون، پێویستە هاوتەریب لەگەڵ ڕەوتی کۆمەڵگەی مەدەنی جیهانی و خەباتی جێندەری بێت و، هیچ لێکچونێکی نەبێت لەگەڵ ئەو سیستەمانەی، کە تژین لە هزری ڕەگەز پەرستی و باڵادەستی کلتوری پیاوسالاری .


لەم نێوەندەدا ئافرەت وەک رەگەزێکی سەرەکی پێکهێنەری کۆمەڵگەی کوردستانی و، وەک توێژێکی قوربانی دەستی داگیرکەرو کلتورەکەی، پێویستە بەشداریەکی کارای لەم پرۆسەیەدا هەبێت بە هێندەی ئەو زوڵم و ستەمەی، کە دەرهەقی کراوە، چونکە ئەگەر جیابونەوە لە عێراقی عەرەبی پێویستی تاک بە تاکی کوردستانیان بێت، ئەوە بۆ ئافرەت زیاتر پێویست و گرنگە، چونکە ئافرەت نەوەک هەر خۆی قوربانی داوە، بەڵکو قوربانیدانی پیاویش هەر بەرۆکی ئافرەتی گرتوەو تەنانەت کلتوری داگیرکەریش لە خزمەت زیاتر چەوسانەوەی ئافرەت بووە.
وێڕای پاڵنەری قوربانیدان، کەوا لە ئافرەت دەکات زیاتر پەرۆشی بەشداری بێت لە پرۆسەی ریفراندۆم، دەبێت ئەوەشمان لە بیر بێت، کە ئافرەت به‌رده‌وام لایه‌نێكی گرنگی پێكهاته‌ی شۆڕش و راپه‌رینه‌كانی کوردستان بوە، کە ئامانج لە سەرجەم ئەو شۆرش و راپەرینانە سەربەخۆیی و دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ بووە، ئێستاش کە ئەم دەرفەتە هاتۆتە پێش تا لە ڕێگەی ریفراندۆمەوە دەنگ بۆ سەربەخۆیی بدەین بێگومان ئافرەت، نەک هەر دەنگی خۆی بە فێرۆ نادات بەڵکو، کاریگەری لەسەر پیاویش دروست دەکات، بۆ ئەوەی هەردوو رەگەز پێکەوە هاوئاهەنگ لە رەنگرێژ کردنی بونیادی نیشتیمانەکەیان.
هەر بۆیە ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی پیویستە زیاتر لە هەموان لە خزمەتی ئافرەتدا بێ و داهاتوی ئافرەت پارێزراو بکات، هەروەکچۆن پێویستە ئافرەتیش بە گوڕوتینەوە بەرەو پرۆسەکە بروات و لە هەموو ئاستە جیاوازەکاندا بەشداری هەبێت، بۆ ئەوەی پرۆسەکە سیمایەکی ئافرەتانەی پێوە دیار بێت و پەیامێک بێت بۆ کۆمەڵگەی مەدەنی جیهانی، کە دەوڵەتی کوردستان دەوڵەتێکە بۆ کۆمەڵگەیەکی مەدەنی و، ئافرەت هاوبەشە لە بونیادنانی، ئافرەتیش لە چوارچێوەی ئەو قەوارەیەدا درێژە بەو خەباتە جێندەریە بدات، کە ساڵانێکە دەستی پێکردووە، لە پێناو بونیاد نانی قەوارەیەکی مەدەنی یەکسان لە ئەرک و ماف بۆ هەموو تاکەکان بە بێ جیاوزای لە سەر هیچ جۆرە بنەمایەک.
ئەو بابەتە لە ژمارە (2) بڵاوكراوەی "بەڵێ‌" كە تایبەتە بە یەكێتی ئافرەتانی كوردستان بڵاوكراوەتەوە

 

یه‌كێتیی ئافره‌تای كوردستان

Email:

به‌ڕێوبه‌ره‌ی ماڵپه‌ڕ

نه‌سرین حه‌سه‌ن